یک ریاضیدان شاغل در شرکت آنتروپیک مدعی شده است که با استفاده از هوش مصنوعی کلود موفق به اثبات یکی از پیچیدهترین و قدیمیترین مسائل حلنشده تاریخ ریاضیات یعنی فرضیه ریمان شده است. این ادعا در صورت تأیید مستقل، میتواند نقطه عطفی بزرگ در کاربرد مدلهای هوش مصنوعی در علوم محض باشد و رقابت میان آزمایشگاههای پیشرو این حوزه را وارد مرحله تازهای کند.
خلاصه خبر در یک نگاه
🔷 لونت آلپوگه، ریاضیدان آنتروپیک، ادعا میکند که با همکاری مدل هوش مصنوعی کلود توانسته است فرضیه مشهور ریمان را اثبات کند.
🔷 این اثبات هنوز بهطور مستقل توسط جامعه جهانی ریاضیات بررسی و تأیید نشده و شرکت آنتروپیک نیز واکنش رسمی نشان نداده است.
🔷 موسسه ریاضیات برای حل هر یک از مسائل جایزه هزاره، پاداشی یک میلیون دلاری تعیین کرده که نیازمند دو سال بررسی علمی است.
🔷 این پژوهشگر پیشتر در تابستان امسال مدعی حل حدس ژاکوبین با کمک کلود شده بود و روی مسئله ناویر-استوکس نیز کار میکرد.
🔷 ورود مدلهای هوش مصنوعی شرکتهای آنتروپیک و اوپنایآی به مسائل بنیادین ریاضی، فضای پژوهش در این علم را بهسرعت دگرگون کرده است.
جزئیات اثبات فرضیه ریمان و رقابت هوش مصنوعی در ریاضیات
لونت آلپوگه، ریاضیدان شرکت آنتروپیک، اعلام کرده است که با کمک هوش مصنوعی کلود توانسته فرضیه ریمان را اثبات کند. این مسئله یکی از دشوارترین معماهای علم ریاضی است که دههها ذهن برجستهترین ریاضیدانان جهان را به خود مشغول کرده بود. در صورت تأیید صحت این راهحل، دستاوردی بزرگ برای هوش مصنوعی در ریاضیات رقم میخورد و به تحولاتی که پیشتر با ورود شرکت اوپنایآی به این عرصه آغاز شده بود، شتاب بیشتری میبخشد.
راهحل ارائهشده از سوی آلپوگه هنوز بهصورت مستقل راستیآزمایی نشده و شرکت آنتروپیک نیز اظهارنظری درباره این موضوع نکرده یا در اعلام آن نقشی نداشته است. آلپوگه در سندی که در وبسایت شخصی خود منتشر کرده، توضیح داده که یکشنبهشب پیامی درباره این دستاورد برای داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک، ارسال کرده و انتشار عمومی آن را تا پس از عرضه اولیه سهام این شرکت در روز پنجشنبه به تعویق انداخته است.
فرضیه ریمان یکی از هفت مسئله جایزه هزاره به شمار میرود که از دشوارترین چالشهای حلنشده ریاضیات هستند. این فرضیه نخستین بار در سال ۱۲۳۸ خورشیدی (۱۸۵۹ میلادی) مطرح شد و به نحوه توزیع اعداد اول و ارتباط آن با صفرهای یک تابع خاص میپردازد.
آلپوگه در بیانیهای در وبسایت خود بر نقش کلیدی کلود در شکلگیری این اثبات تأکید کرده و نوشته است که با همکاری این هوش مصنوعی موفق به کشف اثبات فرضیه ریمان شده است. به گفته او، این روش بهسادگی گسترش مییابد و فرضیه تعمیمیافته ریمان را نیز حل میکند و با صرف زمان بیشتر، امکان حل فرضیه توسعهیافته ریمان هم وجود دارد. او همچنین اشاره کرده که استدلالها را بدون پیشفرضهای اثباتنشده و با کمک کلود صورتبندی کرده و این دستاورد را سرآغازی برای تحولی بسیار بزرگتر در تمام شاخههای علم میداند.
با وجود پیگیری رسانهها، شرکت آنتروپیک هنوز پاسخی رسمی ارائه نداده است. این شرکت در مرداد ۱۴۰۵ (اوت) اعلام کرده بود که با استفاده از کلود روی فرضیه ریمان کار میکند، اما در همان زمان تأکید داشت که انتظار ندارد تکنیکهای مورد استفاده کلود به اثبات کامل این فرضیه منجر شود.
راهحل آلپوگه که در زبان برنامهنویسی و اثباتگر قضیه Lean ارائه شده، فعلاً فقط در وبسایت شخصی او در دسترس است و هنوز از سوی موسسه ریاضیات کلی پذیرفته نشده است. این موسسه که مدیریت جوایز هزاره را بر عهده دارد، برای حل هر مسئله جایزهای یک میلیون دلاری در نظر گرفته است. طبق قوانین این موسسه، هر راهحل پیشنهادی باید منتشر شود و دستکم دو سال تحت بررسی دقیق قرار گیرد تا پذیرش عمومی جامعه جهانی ریاضیات را به دست آورد.
در ربع قرنی که از بنیانگذاری این جایزه میگذرد، تنها یک مسئله بهطور رسمی حل شده است که آن هم حدس پوانکاره، یک مسئله توپولوژیکی درباره کرههای سهبعدی بود. با این حال، در شهریور ۱۴۰۵ (سپتامبر)، شرکت اوپنایآی مدعی شد که مسئله دیگری از این فهرست، یعنی معادلات ناویر-استوکس در حوزه دینامیک شارهها را حل کرده است.
اوپنایآی اعلام کرده بود که پس از شنیدن شایعاتی مبنی بر نزدیک شدن پژوهشگران رقیب به راهحل، تمرکز خود را روی مسئله ناویر-استوکس گذاشته است. پیش از آن، آلپوگه به همراه تریستان باکمستر، استاد ریاضیات دانشگاه نیویورک، روی همین مسئله کار میکردند. باکمستر مدعی شد که اوپنایآی برای حل این مسئله از همان مسیری استفاده کرده که او و آلپوگه با کمک ابزارهای کدکس اوپنایآی و کلود در حال پیشبرد آن بودند.
اوپنایآی برای دستیابی به آن نتیجه میلیونها دلار هزینه کرد و ۱۰٬۰۰۰ عامل هوش مصنوعی را به کار گرفت. اگرچه نتیجه اوپنایآی تا حد زیادی معتبر تلقی میشود و هنوز به رسمیت شناخته نشده، اما این موفقیت با حواشی و اتهاماتی درباره روشهای پژوهشی بحثبرانگیز همراه بود؛ از جمله این ادعا که از پژوهشهای منتشرنشده ریاضیدانانی که دادههای خود را با ابزارهای این شرکت به اشتراک گذاشته بودند، استفاده شده است. با وجود تکذیب شدید اوپنایآی، این جنجالها همچنان ادامه دارد.
هرچند بخش عمده توجه رسانهها به فعالیتهای اوپنایآی در ریاضیات معطوف بوده، آلپوگه در تیر ۱۴۰۵ (ژوئیه) نیز اعلام کرده بود که حدس ژاکوبین را با کمک کلود حل کرده است. این موج پیاپی از یافتههای جدید، ریاضیدانان را برای بررسی حجم انبوه مطالب و بازتعریف جایگاه خود در چشمانداز متحول ریاضیات به تکاپو انداخته است.
به نظر شما ورود مدلهای هوش مصنوعی به حل پیچیدهترین مسائل ریاضی چه تأثیری بر آینده پژوهشهای علمی و نقش پژوهشگران انسانی خواهد داشت؟


