استفاده طولانی از گوشی از چهار راه می‌تواند سردرد ایجاد کند یا میگرن را بدتر کند: فشار روی گردن به خاطر خم کردن سر، خستگی چشم، به‌هم خوردن خواب به دلیل استفاده شبانه، و استرس ناشی از اعلان‌ها و محتوای نگران‌کننده. شواهد علمی قطعی وجود ندارد که امواج موبایل باعث سردرد شوند. مشکل اصلی، نحوه و مدت استفاده از گوشی است.
اسکرول کردن شبکه‌های اجتماعی، دیدن فیلم در رختخواب و چک کردن پیام‌ها در هر فرصت کوتاه، باعث شده خیلی از ما روزی چند ساعت با گوشی باشیم. سردرد هم مشکل کمی نیست: طبق آمار جهانی، حدود نیمی از بزرگسالان دنیا در طول یک سال دست‌کم یک بار سردرد را تجربه می‌کنند و از هر ۱۰۰ نفر، حدود ۱۴ نفر میگرن دارند.
واقعیت: سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که تا امروز هیچ آسیب قطعی از امواج موبایل، در حد مجاز، برای سلامت ثابت نشده است. در آزمایش‌هایی که افراد بدون اطلاع خودشان در معرض امواج موبایل قرار گرفتند، معمولاً رابطه‌ای بین امواج و سردرد دیده نشد. به نظر می‌رسد مقصر اصلی، طرز استفاده ما از گوشی است، نه امواج آن.
واقعیت: نور صفحه نقش دارد، اما فقط بخشی از ماجراست. خم کردن گردن، کم پلک زدن، کم‌خوابی، کم‌آبی و استرس محتوایی که می‌بینیم، به همان اندازه یا حتی بیشتر اثر دارند. فیلتر نور آبی یا حالت شب گوشی ممکن است برای چشم راحت‌تر باشد، اما شواهد محکمی ندارد که جلوی سردرد را بگیرد.
واقعیت: بیشتر سردردهایی که با گوشی ربط دارند، از نوع «سردرد تنشی» هستند؛ یعنی دردی فشارنده در دو طرف سر که با سفت شدن عضلات گردن و سر ایجاد می‌شود. خستگی چشم هم سردرد پیشانی ایجاد می‌کند. اما در کسانی که میگرن دارند، همین عوامل می‌توانند یک حمله کامل میگرن را شروع کنند.
وقتی سر را برای نگاه کردن به گوشی پایین می‌اندازیم، فشاری که به مهره‌های گردن می‌آید خیلی زیاد می‌شود. یک محاسبه مهندسی تخمین زده است که وقتی سر حدود ۶۰ درجه خم می‌شود، گردن باری در حدود ۲۷ کیلوگرم را تحمل می‌کند؛ یعنی چند برابر وزن واقعی سر. ماندن چندساعته در این حالت، عضلات پشت گردن و پشت سر را سفت می‌کند. این گرفتگی سردردی ایجاد می‌کند که از پشت سر شروع می‌شود و گاهی تا پیشانی و پشت چشم‌ها می‌رسد. پزشکان به این نوع سردرد «سردرد گردنی» می‌گویند.
صفحه کوچک، نوشته‌های ریز و فاصله کم، چشم را مجبور می‌کنند مدام روی فاصله نزدیک تمرکز کند. وقتی به صفحه خیره می‌شویم، کمتر پلک می‌زنیم و چشم خشک می‌شود. نتیجه، سوزش چشم، تار شدن موقت دید و سردرد در پیشانی است. اگر بعد از کمی کار با گوشی دیدتان تار می‌شود، یا برای خواندن مجبورید گوشی را خیلی نزدیک یا خیلی دور بگیرید، ممکن است چشمتان ضعیف شده باشد و به عینک نیاز داشته باشید. در این حالت، مراجعه به یک مرکز چشم‌پزشکی برای معاینه دید و بررسی خشکی چشم توصیه می‌شود.
استفاده از گوشی در رختخواب یکی از شایع‌ترین دلایل دیر خوابیدن است. در یک پژوهش، افرادی که قبل از خواب با صفحه نمایش مطالعه کردند، در مقایسه با کسانی که کتاب کاغذی خواندند، ملاتونین کمتری ترشح کردند، دیرتر خوابشان برد و صبح روز بعد کمتر سرحال بودند. ملاتونین هورمونی است که به بدن خبر می‌دهد وقت خواب است. کم‌خوابی و بی‌نظمی خواب از عوامل شناخته‌شده شروع میگرن و سردرد تنشی هستند.
گاهی سردرد صبحگاهی هم به خاطر خوابیدن با گردن خم روی بالش بلند، در حالی که گوشی دستتان است، ایجاد می‌شود. اگر سردرد صبحگاهی شما با خروپف شدید همراه است، احتمال قطع شدن نفس در خواب را با پزشک در میان بگذارید.
اعلان‌های پشت سر هم، خبرهای نگران‌کننده و مقایسه دائمی خودمان با دیگران در شبکه‌های اجتماعی، استرس را بالا نگه می‌دارند. استرس شایع‌ترین عاملی است که بیماران مبتلا به میگرن برای شروع حمله‌هایشان گزارش می‌کنند. استرس عامل اصلی سردرد تنشی هم هست.
غرق شدن در گوشی باعث می‌شود آب خوردن، غذا خوردن و تحرک فراموش شود. گرسنگی و کم‌آبی هر دو می‌توانند سردرد را شروع یا بدتر کنند.
این حرکت‌ها را می‌توانید چند بار در روز، پشت میز یا روی مبل انجام دهید. هر حرکت را آرام انجام دهید و اگر درد بیشتر شد، آن را ادامه ندهید:
اگر درد گردن شما با بی‌حسی یا ضعف دست همراه است، این حرکت‌ها را انجام ندهید و اول با پزشک مشورت کنید.
نوجوانان چون بیشتر و تا دیروقت از گوشی استفاده می‌کنند، بیشتر دچار کم‌خوابی و سردرد می‌شوند. اگر کودک یا نوجوانی سردرد مکرر دارد، به‌خصوص اگر سردرد با استفراغ صبحگاهی، بیدار شدن از خواب به خاطر درد یا تغییر رفتار همراه است، حتماً باید توسط پزشک بررسی شود.
در این حالت‌ها وقت مشورت با متخصص است:
مصرف زیاد مسکن خودش می‌تواند سردرد هرروزه ایجاد کند. بهترین دکتر مغز و اعصاب تهران برای شما پزشکی است که با معاینه دقیق، نوع سردرد را مشخص کند و اگر لازم باشد، درمان پیشگیری میگرن را شروع کند.
در این موارد بدون معطلی به اورژانس بروید: سردرد ناگهانی و خیلی شدید، سردرد همراه با تب و سفتی گردن، ضعف یا بی‌حسی یک طرف بدن، سختی در حرف زدن، دوبینی یا کاهش هوشیاری.
عدد ثابتی برای «زیاد» بودن استفاده از گوشی وجود ندارد. معیار بهتر، اثری است که گوشی روی زندگی شما گذاشته است. این نشانه‌ها می‌گویند استفاده شما از گوشی مشکل‌ساز شده است:
مشاوره با بهترین روانشناس تهران یا شهر خودتان، به‌خصوص با روش شناختی-رفتاری، هم به کنترل استفاده از گوشی کمک می‌کند و هم استرس را که یکی از عوامل اصلی سردرد است کم می‌کند. برای پیدا کردن متخصص مغز و اعصاب، چشم‌پزشک یا روانشناس در شهر خودتان، می‌توانید از فهرست پزشکان دکتریاب استفاده کنید.
برای فهمیدن نقش گوشی در سردردهایتان، یک هفته این برنامه را اجرا کنید و هر روز تعداد و شدت سردردها را از ۱ تا ۱۰ یادداشت کنید:
|
روز |
کار اصلی آن روز |
|
روز اول |
ساعت استفاده از گوشی را از تنظیمات گوشی ببینید و یادداشت کنید؛ هنوز چیزی را تغییر ندهید. |
|
روز دوم |
گوشی را بیرون از اتاق خواب شارژ کنید و از نیم ساعت قبل از خواب سراغش نروید. |
|
روز سوم |
اعلان‌های غیرضروری را خاموش کنید. |
|
روز چهارم |
گوشی را جلوی چشمتان نگه دارید، نه پایین‌تر، و آرنج‌ها را تکیه دهید. |
|
روز پنجم |
قانون ۲۰-۲۰-۲۰ را اجرا کنید: هر ۲۰ دقیقه، ۲۰ ثانیه به چیزی در فاصله حدود ۶ متری نگاه کنید. |
|
روز ششم |
اندازه نوشته‌ها را بزرگ‌تر کنید و در تاریکی کامل از گوشی استفاده نکنید. |
|
روز هفتم |
کنار همه این کارها، یک بطری آب همراهتان باشد و وعده‌های غذایی را جا نیندازید. |
در پایان هفته، یادداشت‌ها را با روز اول مقایسه کنید. اگر سردردها کمتر شده، گوشی بخشی از ماجرا بوده است. اگر تغییری نکرده، علت دیگری در کار است و باید با پزشک صحبت کنید. این یادداشت‌ها را به ویزیت هم ببرید؛ به پزشک کمک می‌کند الگوی سردرد شما را بهتر بشناسد.
