ام پی تری پلیر های قابل حمل که زمانی با ظهور آیپاد به اوج محبوبیت رسیدند، پس از سال‌ها دوباره مورد توجه قرار گرفته‌اند. افزایش جست‌وجوی MP3 Player، محبوبیت آیپادهای قدیمی و ظهور محصولات جدید نشان می‌دهد بخشی از کاربران به دنبال تجربه‌ای ساده‌تر و دور از اعلان‌ها و الگوریتم‌های سرویس‌های استریم هستند.
🔷 نخستین MP3 Playerهای تجاری در سال ۱۹۹۸ با حافظه‌ای تنها ۳۲ مگابایت وارد بازار شدند.
🔷 آیپاد از سال ۲۰۰۱ به موتور اصلی انقلاب موسیقی قابل حمل تبدیل شد و بیش از ۷۰ درصد بازار را در اختیار گرفت.
🔷 با گسترش گوشی‌های هوشمند و سرویس‌های استریم، بازار پخش‌کننده‌های موسیقی قابل حمل به یک حوزه بسیار کوچک تبدیل شد.
🔷 در سال‌های اخیر، آیپادهای قدیمی و دستگاه‌های موسیقی قابل حمل جدید دوباره میان برخی کاربران محبوب شده‌اند.
🔷 محصولات جدید تلاش می‌کنند تجربه موسیقی آفلاین را بدون اپلیکیشن‌ها، بازی‌ها و سرویس‌های استریم ارائه دهند.
امروزه دسترسی به صدها میلیون قطعه موسیقی از طریق گوشی هوشمند کاملاً عادی است؛ اما تا اواخر دهه ۱۹۹۰، موسیقی دیجیتال قابل حمل هنوز پدیده‌ای تازه محسوب می‌شد. پیش از آن، کاربران برای گوش دادن به موسیقی در مسیر رفت‌وآمد مجبور بودند مجموعه‌ای از CD یا نوار کاست را با خود حمل کنند.
ظهور ام پی تری پلیر های قابل حمل در اواخر دهه ۱۹۹۰ این وضعیت را تغییر داد. این دستگاه‌ها امکان حمل صدها و در برخی موارد بیش از هزار آلبوم را فراهم کردند و در نهایت با ورود آیپاد به دوران طلایی خود رسیدند. با این حال، ظهور گوشی‌های هوشمند و گسترش سرویس‌های استریم باعث شد این بازار تقریباً از بین برود.
معمولاً MPMan F10 به‌عنوان نخستین MP3 Player تجاری شناخته می‌شود. این دستگاه که تقریباً اندازه یک دسته کارت داشت و ظاهری شبیه پیجرهای بزرگ داشت، در مارس ۱۹۹۸ در آسیا عرضه شد؛ اما نتوانست توجه زیادی جلب کند.
MPMan F10
چند ماه بعد، در سپتامبر ۱۹۹۸، Diamond Rio PMP300 وارد بازار غرب شد و توجه بیشتری به خود جلب کرد. یکی از دلایل مطرح شدن این دستگاه، شکایت انجمن صنعت ضبط آمریکا (RIAA) از شرکت Diamond Multimedia برای جلوگیری از گسترش فایل‌های MP3 بود.
هر دو دستگاه با استانداردهای امروزی بسیار ابتدایی بودند و تنها ۳۲ مگابایت حافظه داشتند؛ ظرفیتی که برای ذخیره حدود ۱۲ قطعه موسیقی کافی بود. کیفیت صدا نیز عموماً از CD پایین‌تر بود و رابط کاربری نمایشگرهای LCD تک‌رنگ کوچک آن‌ها چندان مناسب نبود.
البته امکان افزایش فضای ذخیره‌سازی با کارت‌های SmartMedia وجود داشت. بعدها شرکت‌هایی مانند Creative برای حل مشکل ظرفیت، به استفاده از هارددیسک‌های مکانیکی روی آوردند. برای مثال، Creative Nomad Jukebox به یک هارددیسک ۶ گیگابایتی مجهز بود؛ هرچند وزن ۱۴ اونسی آن باعث می‌شد نسبت به رقبا حجیم‌تر باشد.
نقطه عطف بازار در نوامبر ۲۰۰۱ و با معرفی نخستین Apple iPod رقم خورد. این محصول به‌سرعت توانست جایگاه خود را در بازار پیدا کند و تا سال ۲۰۰۷ حدود ۲۰ درصد آمریکایی‌ها یک پخش‌کننده رسانه شخصی داشتند.
شرکت‌هایی مانند مایکروسافت و Creative نیز با محصولاتی مانند Zune و سری Zen تلاش کردند سهمی از این بازار به دست آورند؛ اما آیپاد همچنان بازیگر اصلی باقی ماند و بیش از ۷۰ درصد فروش پخش‌کننده‌های رسانه‌ای را در اختیار داشت.
تأثیر آیپاد تنها به فروش دستگاه محدود نبود. موسیقی دیجیتال در دهه ۲۰۰۰ به بخشی جدایی‌ناپذیر از فرهنگ فناوری تبدیل شد. انتشار دیجیتال آثار موسیقی، ظهور Napster و گسترش اشتراک فایل‌های موسیقی هم‌زمان با تبلیغات معروف آیپاد و هدفون‌های سفید اپل، این دوره را به یکی از مهم‌ترین مراحل تحول صنعت موسیقی تبدیل کردند.
دوران اوج پخش‌کننده‌های موسیقی قابل حمل چندان طولانی نبود. اپل اگرچه تولید کامل خانواده آیپاد را تا سال ۲۰۲۲ ادامه داد، اما تولید مدل Classic را در سال ۲۰۱۴ متوقف کرد و در سال ۲۰۱۷ نیز مدل‌های Nano و Shuffle را کنار گذاشت. در نهایت، iPod Touch که عملاً نسخه‌ای از آیفون بدون قابلیت تماس تلفنی بود، آخرین عضو این خانواده شد.
آیپاد تاچ نسل پنج
در سال ۲۰۱۱، فروش آیفون برای نخستین بار از فروش آیپاد عبور کرد. هم‌زمان، گوشی‌های هوشمند جای تلفن‌های ساده و بلک‌بری را گرفتند و مصرف موسیقی نیز از خرید CD و فایل‌های دیجیتال به سمت سرویس‌های استریم حرکت کرد.
بر اساس داده‌های شرکت تحقیقاتی Mintel، بازاری که در سال ۲۰۰۸ ارزشی حدود ۲۱.۶ میلیارد دلار داشت، تا سال ۲۰۱۲ به تنها ۶۱۳ میلیون دلار کاهش پیدا کرد.
تعیین اندازه دقیق بازار امروزی پخش‌کننده‌های صوتی دیجیتال دشوار است. برخی مؤسسات تحقیقاتی تمام پخش‌کننده‌های رسانه‌ای را در یک دسته قرار می‌دهند و برخی دیگر پخش‌کننده‌های صوتی را جداگانه بررسی می‌کنند؛ اما بر سر اندازه این بازار نیز اتفاق نظر وجود ندارد.
با وجود این اختلاف آماری، یک موضوع روشن است: پخش‌کننده‌های موسیقی قابل حمل دیگر محصولی جریان اصلی نیستند و به یک بازار بسیار کوچک و تخصصی تبدیل شده‌اند.
در بیشتر ۱۰ سال گذشته، این محصولات عمدتاً مورد توجه علاقه‌مندان جدی موسیقی و صوت بوده‌اند. شرکت‌هایی مانند Sony و Astell & Kern به تولید پخش‌کننده‌های صوتی رده‌بالا ادامه داده‌اند و قیمت برخی از آن‌ها به بیش از ۳۰۰۰ دلار می‌رسد.
Sony NW-A306
در این میان، Sony NW-A306 با قیمت ۳۹۹.۹۹ دلار یکی از معدود محصولات این شرکت‌هاست که به محدوده قیمت مصرف‌کننده عادی نزدیک می‌شود.
پخش‌کننده‌های امروزی فقط نسخه‌های مدرن‌تر آیپاد نیستند. بسیاری از آن‌ها به Wi-Fi، بلوتوث، نمایشگر لمسی بزرگ و مبدل‌های دیجیتال به آنالوگ پیشرفته مجهز شده‌اند و برخی نیز سیستم‌عامل اندروید را اجرا می‌کنند.
اجرای اندروید امکان استفاده از سرویس‌هایی مانند Spotify و Qobuz را فراهم می‌کند. سونی حتی رویکردی مشابه iPod Touch در پیش گرفته و دسترسی کامل به فروشگاه Google Play را در برخی محصولات خود ارائه می‌دهد.
با این حال، قیمت بالای این دستگاه‌ها و وابستگی آن‌ها به اپلیکیشن‌ها باعث شده برخی کاربران به‌جای خرید مدل‌های جدید، به سراغ محصولات قدیمی بروند.
آیپادهای قدیمی هنوز در eBay با قیمت‌های چندصد دلاری خریدوفروش می‌شوند و حتی یک بازار کوچک برای ارتقای سخت‌افزاری آیپاد شکل گرفته است.
علاقه‌مندان می‌توانند در این پروژه‌ها امکاناتی مانند بلوتوث و USB-C را به آیپادهای قدیمی اضافه کنند، هارددیسک‌ها و باتری‌های فرسوده را تعویض کنند یا ظاهر دستگاه را تغییر دهند.
این روند به محصولات دیگری مانند Zune نیز رسیده است. برخی سازندگان و علاقه‌مندان هارددیسک‌های جدید را در Zuneهای قدیمی نصب کرده و نسخه‌های ارتقایافته آن‌ها را با قیمت چندصد دلار در eBay به فروش می‌رسانند.
افزایش دوباره علاقه به موسیقی آفلاین باعث شده شرکت‌ها و استارتاپ‌های جدیدی برای احیای ایده MP3 Player تلاش کنند. جست‌وجوی عبارت MP3 Player نیز تقریباً از سال گذشته سه برابر شده و هم‌زمان گزارش‌هایی درباره بازگشت علاقه به آیپاد منتشر شده است.
iPod
تولیدکنندگان چینی نیز تعداد زیادی پخش‌کننده ارزان‌قیمت و محصولات مشابه آیپاد را در فروشگاه‌هایی مانند AliExpress، Temu و Amazon عرضه کرده‌اند.
یکی از پروژه‌هایی که تلاش می‌کند از الگوی معمول فاصله بگیرد، Sleevenote است؛ استارتاپی که توسط موسیقیدان Tom Vek راه‌اندازی شده است.
این دستگاه برخی امکانات مدرن مانند همگام‌سازی از طریق Wi-Fi و اتصال هدفون‌های بلوتوثی را ارائه می‌دهد، اما از قابلیت‌هایی مانند استریم موسیقی، اپلیکیشن‌ها و بازی‌ها صرف‌نظر می‌کند.
در عوض، رابط کاربری آن به‌جای فهرست‌های متنی قابل پیمایش، از شبکه‌ای از تصاویر جلد آلبوم استفاده می‌کند تا تجربه‌ای شبیه ورق زدن دفترچه‌های CD ایجاد کند. این دستگاه همچنین با چند فروشگاه موسیقی دیجیتال از جمله Bandcamp، Subvert، Bleep، Qobuz و Amazon Music سازگار است.
با این حال، نسخه Day One این محصول هنوز مشکلاتی دارد؛ از جمله عمر باتری نه‌چندان رضایت‌بخش. این دستگاه در حال حاضر نیز فروخته شده و شرکت هنوز زمان عرضه سری بعدی آن را مشخص نکرده است.
افزایش تمایل به فاصله گرفتن از سرویس‌های استریم و شکل‌گیری جنبش Slow Tech نشان می‌دهد علاقه به محصولات ساده‌تر و کم‌حواس‌پرت‌کننده احتمالاً ادامه خواهد داشت. با این حال، هنوز محصولی مشخص که بتواند جای خالی آیپاد را پر کند، ظهور نکرده است.
احتمال اینکه MP3 Playerها به اندازه وینیل یا حتی CD به جریان اصلی بازار بازگردند، چندان زیاد به نظر نمی‌رسد. یکی از دلایل این مسئله، تفاوت در ارزش کلکسیونی این محصولات است؛ عاملی که نقش مهمی در احیای رسانه‌های فیزیکی داشته است.
در نتیجه، ام پی تری پلیر های قابل حمل احتمالاً به‌عنوان محصولی تخصصی برای علاقه‌مندان به موسیقی آفلاین، نوستالژی و تجربه‌ای بدون اعلان و الگوریتم به حیات خود ادامه خواهند داد؛ نه به‌عنوان جایگزینی کامل برای گوشی‌های هوشمند و سرویس‌های استریم.
ام پی تری پلیرها زمانی یکی از مهم‌ترین محصولات دنیای فناوری بودند و آیپاد نقش اصلی را در محبوبیت آن‌ها ایفا کرد. با گسترش گوشی‌های هوشمند و سرویس‌های استریم، این بازار تقریباً از بین رفت؛ اما علاقه دوباره به موسیقی آفلاین، آیپادهای قدیمی و محصولات جدید نشان می‌دهد این دستگاه‌ها هنوز برای بخشی از کاربران جذابیت دارند.
🔴 همچنین بخوانید: مدیرعامل انکر: پاوربانک ها طی چند سال آینده از رده خارج می‌شوند!
آیا حاضر هستید برای تجربه موسیقی بدون اعلان، اپلیکیشن و الگوریتم دوباره به سراغ یک MP3 Player بروید یا گوشی هوشمند را ترجیح می‌دهید؟
