تجهیزات برق صنعتی را همیشه خطراتی مثل نوسان برق و اضافه بار تهدید میکنند. با توجه به ارتباطی که هر قطعه با قطعه دیگر دارد، لحظه ای نوسان یا اضافه ولتاژ، میتواند کل سیستم را از بین ببرد. این مشکل کلی هزینه به جای میگزارد. در این بین بهترین راهحل، استفاده از تجهیزات حفاظتی است.
البته که بسته به نوع مشکل، نوع تجهیزات حفاظتی هم با هم فرق می کنند. شما باید بسته پروژه و تجهیزاتی که دارید، سراغ یک سری تجهیزات خاصی برای محافظت از آن ها بروید.
بهترین راه خرید و راهاندازی تجهیزات حفاظتی مثل انواع استابلایزر، انواع کلیدهای قطع کننده، انواع سافت استارتر و درایو، انواع کنتاکتور، انواع ملزومات استاندارد برق صنعتی مثل ترمینالها، سیستم های حفاظتی مختلف مثل سیستم ارتینگ و رلههای محافظتی است.
خرید و راهاندازی این تجهیزات باید با توجه به نوع پروژه و خطرات احتمالی انجام شود. مثلا اگر خطراتی مثل نوسان ولتاژ یا اضافه ولتاژ سیستم شما را تهدید می کند، خرید تجهیزات برق صنعتی زیمنس و اشنایدر اصل از ثامن کنترل شرق بهترین انتخاب است؛ حتی برای محافظت از الکتروموتورها و راهاندازی نرم آن ها در این شرکت که نمایندگی اشنایدر و زیمنس هستند، میتوانید سافت استارتر و درایو تهیه کنید.
برای حفاظت از پروژه و تجهیزات در برابر اضافه بار، باید معمولا سراغ کلیدهای قطع کننده و محصولات مشابه بروید. اما باز هم بسته به نوع پروژه فشار ضعیف، فشار متوسط یا فشار قوی، نوع تجهیزات حفاظتی با هم فرق میکنند. در ادامه به معرفی برخی از آن ها میپردازیم.
اگر بین فاز و نول اتصالی رخ دهد، امکان بروز اضافه ولتاژ بالا است؛ به همین منظور معمولا از کلید مینیاتوری استفاده میشود. کلید مینیاتوری در این مسیر، اجازه ماندن ولتاژ روی نول را نمیدهد.
اگر در پروژه خود استفاده برقی سه فاز موتور یا تجهیزات مشابه را دارید، باید سراغ رله کنترل فاز بروید. در این پروژه ها، قطع یا جابجایی فاز، اتفاقات و آسیب های جدی را رخ میدهند؛ رله کنترل فاز جلوی این دسته از مشکلات را میگیرد.
هر گونه کاهش یا افزایش غیر معمول و غیر استاندارد در هر پروژه برق صنعتی، به تجهیزات دیگر آسیب وارد میکند؛ به بیان ساده، رله کنترل ولتاژ این موضوع را کنترل و جلوی این دسته از آسیبها را میگیرد.
اگر اضافه بار در پروژه های فشار متوسط رخ دهد، روی سیستم فشار ضعیف هم تاثیر میگزارد؛ به همین منظور باید بین این دو سیستم یک سری جداکننده هایی وجود داشته باشد. هر دو الکترودهای این دو نوع سیستم باید از هم جدا شوند تا چنین اتفاقاتی باعث آسیب به هر دو نشود.
همچنین برای ان که کلا جلوی اضافه ولتاژ را در سیستم های فشار متوسط بگیرید، باید سراغ تجهیزات حفاظتی ذکر شده اما در اندازه فشار متوسط بروید.
نوسان برق در هر سیستم برقی به هر دلیلی میتواند رخ دهد؛ اما اگر جلوی آن گرفته نشود، میتواند آسیب جدی به قطعات دیگر وارد کند. در ادامه تجهیزات حفاظتی که برای این منظور میتوانند به سیستم شما کمک کنند را معرفی میکنیم.
دستگاههای استابلایزر یک محدوده ولتاژ مشخص را تعیین میکنند و اجازه عبور از آن را نمیدهند. این دستگاه پیشرفته، در برابر نوسان ولتاژ و اضافه بار از سیستم محافظت میکند. از استابلایزر حتما باید مخصوصا در سیستم فشار قوی استفاده کرد.
یو پی اس ها وقتی برق به یکباره قطع میشود، مقداری برق ذخیره شده را در خود دارند و جلوی آسیب به تجهیزات را در برابر نوسانات قطعی برق میگیرند. علاوه بر این، برق و ولتاژ ورودی در آن ها از قبل تثبیت شده و این موضوع هم در حفاظت از قطعات اصلا بی تاثیر نیست.
اگر در مدار یا اتصال کوتاه نوسان ولتاژی رخ دهد، کلید محافظ جان از قطعات در برابر آسیبهای احتمالی مراقبت میکند. پس کلید محافظ جان تجهیز صنعتی مناسبی برای جلوگیری از آتش سوزی و برق گرفتگی است. این نوع کلید محافظ همان طور که از نامش هم پیدا است، از جان مردم مراقبت میکند.
سیستم ارتینگ جزو نیازمندیهای هر سیستم برقی است. این سیستم جلوی نوسان ولتاژ را به شکل جدی میگیرد. نوسان ولتاژ زمین میتواند به مدار اصلی آسیب جدی وارد کند، سیستم ارتینگ جلوی این تهدید را میگیرد.
سرج ارستر یکی دیگر از تجهیزات حفاظتی است که هم جلوی اضافه بار و هم انواع نوسان برق را میگیرد. دستگاه سرج ارستر به سادگی سنگین ترین و بیشترین ولتاژ اضافی را تخلیه میکند و مدار را به وضعیت عادی میرساند. این نوع دستگاه با اسم برقگیر هم در بازار شناخته میشود. انتخاب آن را حتما با توجه به مشخصات پروژه انتخاب کنید.
در جدول زیر مقایسه جامعی را بین دستگاههای محافظت از سیستمهای برق صنعتی میبینید:
| تجهیزات حفاظتی | وظیفه اصلی | محافظت در برابر | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| استابلایزر | تثبیت و تنظیم ولتاژ ورودی | نوسان و تغییرات ولتاژ | تجهیزات حساس و سیستمهای صنعتی |
| UPS | تأمین برق پایدار هنگام قطع برق | قطع برق و نوسانات ورودی | تجهیزات حساس، کنترل و اتوماسیون |
| کلید مینیاتوری (MCB) | قطع مدار در شرایط غیرعادی | اتصال کوتاه و اضافهجریان | مدارهای روشنایی و تجهیزات صنعتی |
| رله کنترل فاز | پایش وضعیت فازها | قطع فاز، جابهجایی فاز و عدم تعادل فاز | موتورهای سهفاز و تجهیزات صنعتی |
| رله کنترل ولتاژ | کنترل محدوده مجاز ولتاژ | افت و افزایش غیرمجاز ولتاژ | تابلوهای برق و تجهیزات صنعتی |
| کلید محافظ جان (RCD) | قطع مدار هنگام نشتی جریان | برقگرفتگی و جریان نشتی | مدارهای صنعتی و ساختمانی |
| سیستم ارتینگ | انتقال جریان خطا به زمین | خطاهای الکتریکی و ولتاژهای ناخواسته | تمام سیستمهای برق صنعتی |
| سرج ارستر (SPD) | تخلیه سریع اضافهولتاژهای گذرا | Surge و اضافهولتاژهای ناگهانی | تابلوهای برق و تجهیزات حساس |
| کلیدهای قطعکننده | قطع جریان در شرایط خطا | اضافهبار و اتصال کوتاه | تابلوهای فشار ضعیف و متوسط |
| سافتاستارتر | راهاندازی نرم موتور | جریان هجومی و تنش هنگام راهاندازی | الکتروموتورهای صنعتی |
| درایو (VFD) | کنترل سرعت و شرایط کار موتور | نوسانات و تنشهای ناشی از راهاندازی و کار موتور | موتورهای صنعتی و خطوط تولید |
| کنتاکتور | قطع و وصل کنترلشده مدار | کنترل و مدیریت بار | تابلوهای برق و مدارهای موتور |
اگر نوسانات برق به موقع و به درستی تشخیص داده نشوند، میتوانند آسیبهای جبران ناپذیری وارد کنند. موارد زیر تعدادی از نشانههای نوسان برق در سیستم برق شما هستند.
سخن پایانی درباره محافظت از تجهیزات برق صنعتی
سیستم شما در هر اندازه و هر میزان ولتاژی که باشد، قطعا نیاز به تجهیزات حفاظتی مطمئنی دارد. در کنار این موضوع، حتما باید فروشگاه و شرکت عرضه کننده معتبری را برای خرید تجهیزات حفاظتی برق صنعتی انتخاب کنید.
