خلاصه خبر در یک نگاه
🔷 بریتانیا استفاده از شبکههای اجتماعی برای افراد زیر 16 سال را از بهار ۱۴۰۶ ممنوع میکند.
🔷 پلتفرمهایی مانند TikTok ،Instagram ،Snapchat ،Facebook ،YouTube و X مشمول این قانون خواهند شد.
🔷 پیامرسانهایی مانند WhatsApp و Signal از این ممنوعیت مستثنی هستند.
🔷 پاول دوروف و ایلان ماسک این طرح را تهدیدی برای آزادیهای آنلاین میدانند.
🔷 دولت بریتانیا میگوید 90 درصد والدین از اجرای این ممنوعیت حمایت کردهاند.
🔷 کارشناسان درباره اثربخشی و امکان اجرای کامل این قانون تردید دارند.
جزئیات ممنوعیت جدید شبکههای اجتماعی در بریتانیا
براساس برنامه اعلامشده توسط دولت بریتانیا، افراد زیر 16 سال دیگر اجازه استفاده از بسیاری از شبکههای اجتماعی محبوب را نخواهند داشت.
علاوه بر این، محدودیتهای جدید شامل موارد زیر نیز میشود:
- ممنوعیت برقراری ارتباط با افراد ناشناس در برخی بازیهای آنلاین
- محدودیت دسترسی به پخش زنده (Livestreaming)
- ممنوعیت استفاده افراد زیر 18 سال از چتباتهای هوش مصنوعی با نقش شریک عاطفی یا عاشقانه
- اعمال محدودیت برای قابلیتهای صمیمی و احساسی در برخی سرویسهای هوش مصنوعی
کیر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، اعلام کرده است که پیامرسانهای خصوصی مانند واتساپ و سیگنال مشمول این ممنوعیت نخواهند بود.
چرا دولت بریتانیا چنین تصمیمی گرفته است؟
دولت بریتانیا میگوید این سیاست پس از یک مشاوره عمومی گسترده تدوین شده است.
طبق آمار رسمی:
- بیش از 116 هزار نفر در این نظرسنجی شرکت کردند.
- حدود 90 درصد والدین از ممنوعیت شبکههای اجتماعی برای افراد زیر 16 سال حمایت کردند.
- حدود دو سوم نوجوانان شرکتکننده نیز از اعمال محدودیت برای برخی پلتفرمها حمایت کردهاند.
کیر استارمر معتقد است الگوریتمهای شبکههای اجتماعی میتوانند کودکان را در معرض محتوای آسیبزا قرار دهند و طراحی اعتیادآور برخی قابلیتها مانند اسکرول بینهایت زمان استفاده نوجوانان از اینترنت را به شکل چشمگیری افزایش میدهد.

جزئیات ممنوعیت جدید شبکههای اجتماعی در بریتانیا
واکنش پاول دوروف و ایلان ماسک
پاول دوروف نخستین چهره برجسته فناوری بود که به این تصمیم واکنش نشان داد.
او در کانال رسمی خود در تلگرام نوشت که چنین ممنوعیتی در عمل از نوجوانان محافظت نخواهد کرد؛ زیرا آنها بهسادگی از ابزارهایی مانند VPN برای دور زدن محدودیتها استفاده خواهند کرد.
به اعتقاد دوروف، این سیاست تنها باعث میشود نوجوانان به سمت سرویسها و وبسایتهای کمتر قانونگذاریشده و بالقوه خطرناکتر سوق پیدا کنند.
ایلان ماسک نیز با حمایت از موضع دوروف، در واکنش به انتقادها از سیاست جدید بریتانیا تنها یک کلمه منتشر کرد:
Exactly
این واکنش در پاسخ به کاربرانی بود که دولت بریتانیا را به محدود کردن آزادی بیان و افزایش نظارت دولتی بر اینترنت متهم کرده بودند.
آیا اجرای این ممنوعیت واقعاً امکانپذیر است؟
یکی از مهمترین پرسشها درباره این طرح، امکان اجرای مؤثر آن است.
کارشناسان به تجربه استرالیا اشاره میکنند؛ کشوری که در آذر ۱۴۰۴ قانونی مشابه را برای افراد زیر 16 سال اجرا کرد.
اما گزارشها نشان میدهد حدود 70 درصد نوجوانانی که پیش از اجرای قانون حساب کاربری داشتند، همچنان به شبکههای اجتماعی دسترسی دارند.
در بسیاری از موارد، پلتفرمها حتی فرایند احراز سن کاربران را بهدرستی اجرا نکردند و نوجوانان بدون نیاز به استفاده از VPN همچنان از خدمات استفاده میکردند.
سیستم احراز سن چگونه عمل خواهد کرد؟
نهاد تنظیم مقررات رسانهای بریتانیا یعنی Ofcom مسئول طراحی سازوکار احراز سن شده است.
براساس قوانین فعلی بریتانیا، برخی وبسایتها برای تأیید سن کاربران از روشهایی مانند موارد زیر استفاده میکنند:
- بارگذاری کارت شناسایی دولتی
- ثبت اطلاعات کارت بانکی
- اسکن چهره برای تخمین سن کاربر
با این حال، منتقدان هشدار میدهند که چنین رویکردی میتواند نگرانیهای جدی درباره حریم خصوصی شهروندان ایجاد کند.
منتقدان چه میگویند؟
برخی متخصصان دانشگاهی نسبت به اثربخشی این ممنوعیت تردید دارند.
امی اوربن، استاد دانشگاه کمبریج، معتقد است این قانون احتمالاً در کوتاهمدت تأثیر محسوسی بر سلامت روان نوجوانان نخواهد داشت؛ هرچند ممکن است در بلندمدت نگرش عمومی نسبت به استفاده از شبکههای اجتماعی را تغییر دهد.
همچنین الویرا پرز والهخوس از دانشگاه ناتینگهام هشدار داده است که حذف نوجوانان از پلتفرمهای بزرگ ممکن است آنها را به بخشهای کمتر کنترلشده اینترنت سوق دهد؛ فضاهایی که شناسایی جرائم، سوءاستفاده از کودکان و افراطگرایی در آنها دشوارتر است.
به گفته او، مشکل اصلی شبکههای اجتماعی به مدلهای تجاری مبتنی بر جمعآوری داده و طراحی اعتیادآور آنها مربوط میشود، نه صرفاً دسترسی نوجوانان به این پلتفرمها.
محدودیتهای بیشتری در راه است
دولت بریتانیا اعلام کرده بررسی طرحهای دیگری نیز در دستور کار قرار دارد که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اعمال محدودیت استفاده از شبکههای اجتماعی در ساعات شب
- ایجاد وقفههای اجباری در اسکرول بینهایت برای افراد زیر 18 سال
- کنترل بیشتر زمان استفاده نوجوانان از سرویسهای آنلاین
جزئیات بیشتر این برنامهها قرار است در ماه تیر ۱۴۰۵ منتشر شود.
به نظر شما ممنوعیت شبکههای اجتماعی برای افراد زیر 16 سال میتواند از کودکان و نوجوانان محافظت کند یا راهکارهای دیگری مؤثرتر هستند؟